Praca w nadgodzinach - co na to prawo?

Data dodania: 28.08.2018

Pracownicy, którzy są zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, mają z góry określony system czasu pracy. Może jednak dojść do sytuacji, w której z różnych przyczyn pracodawcy zlecają pracownikom pracę ponad wymiar. Dochodzi wtedy do pracy w godzinach nadliczbowych.

Nadgodziny – Kodeks pracy

Jak wskazuje Kodeks pracy w art. 151 § 1: Praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych. (...). Należy jednak dodać, że pracodawca może wydać pracownikowi polecenie pracy w godzinach nadliczbowych tylko w dwóch przypadkach:

1) jeśli zajdzie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii;
2) w razie szczególnych potrzeb pracodawcy.

Oczywiście, że w razie potrzeby w nadgodzinach pracują również osoby zarządzające zakładem pracy w imieniu pracodawcy oraz kierownicy wyodrębnionych komórek organizacyjnych. Jednak jak wskazuje Kodeks pracy, im nie przysługuje dodatkowa rekompensata za pracę w tych godzinach nadliczbowych.

Rekompensatą za nadgodziny może być czas wolny

Jeśli pracownik wykonywał pracę w godzinach nadliczbowych, to przysługuje mu za to rekompensata. Zarówno pracodawca, jak i pracownik mogą zdecydować o tym, że będzie ona w formie czasu wolnego. Jednak to, w jaki sposób będzie rozliczany czas wolny za nadgodziny, zależy od tego, kto pierwszy wyjdzie z taką inicjatywą – pracownik czy pracodawca.

Jeśli to pracownik złoży wniosek o udzielenie mu czasu wolnego w zamian za nadgodziny jako pierwszy, wtedy czas wolny będzie udzielony w wymiarze takim samym, ile wynosiły godziny nadliczbowe.

Jednak w sytuacji kiedy jako pierwszy to pracodawca wyjdzie z inicjatywą udzielenia pracownikowi czasu wolnego, wtedy wymiar czasu wolnego powinien być o połowę wyższy niż wymiar nadgodzin.

Przykład 1.

Pani Nowak w lipcu wypracowała 10 godzin nadliczbowych. Pracodawca zwrócił się do niej o udzielenie jej czasu wolnego w zamian za nadgodziny. Tym samym pracownica otrzyma 15 godzin wolnego (10 + (½ x 10) = 15).

To, kto pierwszy zaproponuje czas wolny w zamian za nadgodziny, wpływa również na to, kiedy ten czas wolny może być udzielony. Jeśli jako pierwszy z wnioskiem wystąpi pracownik, wtedy czas wolny może być udzielony w dowolnym momencie wskazanym przez pracownika, oczywiście po akceptacji przełożonego. Natomiast jeśli to pracodawca jako pierwszy wskazuje takie rozwiązanie, to jest on zobowiązany udzielić czasu wolnego do końca okresu rozliczeniowego, który obowiązuje w danym zakładzie pracy. W przeciwnym razie zobowiązany jest wypłacić wynagrodzenie za czas przepracowany ponad wymiar.

Wynagrodzenie za nadgodziny

Organizacja pracy obowiązująca w zakładzie pracy często uniemożliwia pracodawcom oddawanie pracownikom czasu wolnego w zamian za wypracowane nadgodziny. Tu z pomocą przychodzi Kodeks pracy, który wskazuje, że pracodawca może wypłacić pracownikowi odpowiednie wynagrodzenie za czas pracy w godzinach nadliczbowych. Wielu pracodawców korzysta z tego rozwiązania.

Ważne!

Pracownikowi za czas nadgodzin oprócz wynagrodzenia zasadniczego przysługuje dodatek w wysokości 50% lub 100%.

Przepisy Kodeksu pracy wymieniają, kiedy pracownikowi przysługuje dodatek w wysokości 100%, a kiedy 50%.

Art. 1511 § 1. Za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, przysługuje dodatek w wysokości:

1) 100% wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających:

  • w nocy,
  • w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,
  • w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy;

2) 50% wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każdym innym dniu niż określony w pkt 1.

Ponadto pracownik, który przekroczy tygodniową normę czasu pracy w okresie rozliczeniowym, również powinien otrzymać dodatek w wysokości 100%.

Co ważne, jeśli to przekroczenie nastąpiło w wyniku wykonywania pracy w nadgodzinach, za które przysługuje pracownikowi wyżej wymieniony dodatek, to wynagrodzenie stanowiące podstawę obliczania dodatku obejmuje wynagrodzenie pracownika wynikające z jego osobistego zaszeregowania określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60% wynagrodzenia.

W celu ustalenia wynagrodzenia, które przysługuje pracownikowi za nadgodziny, w pierwszej kolejności należy ustalić wynagrodzenie podstawowe, poprzez określenie stawki godzinowej. W tym celu należy zsumować wszystkie składniki wynagrodzenia pracownika i podzielić przez liczbę godzin do przepracowania w danym miesiącu, w którym wystąpiły nadgodziny.

Następnie należy ustalić kwotę dodatku za godziny nadliczbowe, ustalając procent dodatku 50% lub 100%. Należy pamiętać, że przy ustalaniu dodatku uwzględnia się jedynie kwotę wynagrodzenia zasadniczego, bez dodatkowych składników wynagrodzenia.

Przykład 2.

Pan Kowalski jest zatrudniony w pełnym wymiarze godzin i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 3000 brutto oraz dodatek stażowy w wysokości 350 zł i premię w wysokości 300 zł. W sierpniu pan Kowalski przepracował 8 nadgodzin, za które przysługuje mu 50-procentowy dodatek.

Ustalanie wynagrodzenia za nadgodziny:

1) podstawowe wynagrodzenie za nadgodziny

(3000 zł + 350 zł + 300 zł) : 176 godzin = 3650 zł : 176 zł = 20,74 zł

17,33 zł x 8 godzin = 165,92 zł

2) dodatek za nadgodziny

3000 zł : 176 godzin = 17,05 zł

17,05 zł x 8 godzin x 50% = 68,20 zł

Wynagrodzenie za nadgodziny pana Kowalskiego będzie wynosiło 234,12 zł (165,92 zł + 68,20 zł).

  • Autor:
  • Emilia Wojtczak, Ekspert wFirma.pl

Materiały powiązane

InwestycjeNowa inwestycja GSK Finance Hub w Poznaniu
Nowa inwestycja GSK Finance Hub w Poznaniu
19.03.2019
BiznesBranża usług faktoringowych ma ogromny potencjał
Branża usług faktoringowych ma ogromny potencjał
27.12.2018
BiznesBłędy w przekazywaniu feedbacku prowadzą do niewykorzystania potencjału pracowników
Błędy w przekazywaniu feedbacku prowadzą do niewykorzystania potencjału pracowników
30.01.2019
Poprzedni
Sztuczna inteligencja w contact center to… fakt
Sztuczna inteligencja w contact center to… fakt
Następny
Pro Progressio i SparkSub łączą siły
Pro Progressio i SparkSub łączą siły

Newsletter

Kalendarium

  • 19th Annual Shared Services and Outsourcing Week Europe 201913.05.2019 Lizbona
  • The Content IQ Summit London23.05.2019 Londyn
  • IX Europejski Kongres Finansowy 03.06.2019 Sopot
Zobacz inne

Oferty Pracy

  • Buyer with GermanAntal Sp. z o.o.Gdańsk
  • Analityk z językiem hiszpańskimAntal Sp. z o.o.Kraków
  • GL Team LeaderAntal Sp. z o.o.Szczecin
  • HR Specialist with Norwegian, Dutch, Swedish, DanishAntal Sp. z o.o.Kraków
Zobacz inne
  • Antal Sp. z o.o.Rekrutacja, HR consulting, market research
Zobacz inne

Eksperci

Anna Wicha
Anna WichaZ Adecco związana od 14 lat. W 2007 r. objęła stanowisko dyrektora generalnego. W latach 2010-2011 oraz ponownie od 2014 r. odpowiada także za całokształt działań strategicznych Adecco w Rumunii. Od 2010 r. pełni funkcję prezesa zarządu Polskiego Forum HR.
zobacz innych

Bibliografia Outsourcingu

Mamy już 42911
pozycji w bazie

Outsourcing&More

Newsroom

  • Szkoła ma nadążyć za biznesem? Edukacja 2.0Szkoła ma nadążyć za biznesem? Edukacja 2.019.04.2019
  • Warsztaty z Adaptive Group podczas Shared Services & Outsourcing Week Lisbon 2019Warsztaty z Adaptive Group podczas Shared Services & Outsourcing Week Lisbon 201919.04.2019
  • Obecny rok ma być dla stolicy Wielkopolski rekordowy Obecny rok ma być dla stolicy Wielkopolski rekordowy 18.04.2019
  • Lepsza praca w cieniu matemtykiLepsza praca w cieniu matemtyki18.04.2019
  • Wiosna w biurzeWiosna w biurze18.04.2019
Zobacz inne

Literatura

Outsourcing usług księgowych w świetle oczekiwań biur rachunkowych i ich klientów
Outsourcing usług księgowych w świetle oczekiwań biur rachunkowych i ich klientów Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie
Zobacz inne

Blogi

  • Strategia na peryferiach
    Strategia na peryferiachKarina Kreja
  • Wellness: Dzieci w biurze
    Wellness: Dzieci w biurzeKarina Kreja
  • Jak prowadzić aktywną sprzedaż wykorzystując wiedzę o potrzebach klienta?
    Jak prowadzić aktywną sprzedaż wykorzystując wiedzę o potrzebach klienta?Robert Zych
  • Co robimy w nie-pracy?
    Co robimy w nie-pracy?Karina Kreja
  • "Biurowe aaS'y"
    "Biurowe aaS'y"Karina Kreja
Zobacz inne
  • Marzena Sawicka
    Marzena SawickaEkspert i autorka programów szkoleniowych. Aktywnie uczestniczy w kształtowaniu środowiska branży szkoleniowo – doradczej w Polsce.
  • Dymitr Doktór
    Dymitr DoktórEkspert w dziedzinie marketingu, wizjoner, pasjonat rozwiązań outsourcingowych oraz optymalizacji. Redaktor Naczelny magazynu Outsourcing&More.
  • Wiktor Doktór
    Wiktor DoktórEkspert branży outsourcingowej
  • Waldek Olbryk
    Waldek Olbryk
  • Hubert Lipiński
    Hubert LipińskiTrener, Doradca, Menedżer, założyciel i właściciel firmy szkoleniowo doradczej bpcr.pl
Zobacz inne

Baza Firm

Port Lotniczy Bydgoszcz S.A.
Port Lotniczy Bydgoszcz S.A.
Zobacz inne